Online Πληρωμή συνεδρίας

Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

      Η Γνωστική (ή Γνωσιακή) Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (Cognitive Behavioural Therapy, CBT) είναι μια μορφή ψυχοθεραπείας, η οποία αναπτύχθηκε από τον Aaron T. Beck στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια στις αρχές του 1960 και σήμερα θεωρείται ως η ταχύτερα αναπτυσσόμενη και ευρύτερα εφαρμοζόμενη μορφή ψυχοθεραπείας. Ο λόγος για τη μεγάλη αυτή διάδοσή της είναι ότι πολυάριθμες επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι η Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική σε μια πλειάδα ψυχικών διαταραχών, στις οποίες περιλαμβάνονται: το άγχος και τα επεισόδια πανικού, η κατάθλιψη, η αγοραφοβία, η κοινωνική φοβία, διάφορες ειδικές φοβίες, η ψυχαναγκαστική - καταναγκαστική διαταραχή, οι διαταραχές διατροφής, όπως η ψυχογενής βουλιμία, και πολλές άλλες.  Επιπλέον η συγκεκριμένη μορφή ψυχοθεραπείας βοηθάει αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση σεξουαλικών προβλημάτων και προβλημάτων σχέσεων, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει αποδειχθεί πολύτιμη η συμβολή της στην αντιμετώπιση της σχιζοφρένειας και άλλων ψυχωσικών διαταραχών, της διπολικής διαταραχής (μανιοκατάθλιψης) αλλά και των διαταραχών προσωπικότητας.

     Βασική αρχή της Γνωστικής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας είναι ότι τα συναισθήματα και η συμπεριφορά μας επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τα πράγματα και από τις γενικότερες στάσεις και πεποιθήσεις μας. Έτσι, στην πορεία της θεραπείας μαθαίνουμε να αξιολογούμε τη ρεαλιστικότητα και χρησιμότητα των σκέψεών μας και να τις αντικαθιστούμε με εναλλακτικές, περισσότερο ρεαλιστικές πεποιθήσεις, με αποτέλεσμα βελτίωση της διάθεσής μας και υποχώρηση των συμπτωμάτων που μας ταλαιπωρούν.  Παράλληλα, στοχευμένες παρεμβάσεις με στόχο την ελάττωση δυσλειτουργικών συμπεριφορών έχουν σαν αποτέλεσμα την εμπέδωση πιο ρεαλιστικών πεποιθήσεων και τη σταδιακή διακοπή των φαύλων κύκλων που  μας κρατούν εγκλωβισμένους σε έντονα αρνητικά συναισθήματα.

      Η Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία είναι συνεργατική, δομημένη και σχετικά βραχεία μορφή ψυχοθεραπείας, η οποία εστιάζεται στο παρόν και στην επίλυση προβλημάτων. Επίσης δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη της υποτροπής, βοηθώντας έτσι τους ασθενείς να αποφύγουν ή να μειώσουν τη συχνότητα και τη βαρύτητα μελλοντικών επεισοδίων της ασθένειάς τους. Επιπλέον, ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα του προβλήματος, η Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία  μπορεί να συνδυαστεί με την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή για την ανακούφιση από ιδιαίτερα ενοχλητικά συμπτώματα.

      Νεότερες μορφές Γνωστικής Ψυχοθεραπείας που αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια ενσωματώνουν στη διαδικασία της θεραπείας την εξάσκηση της ενσυνειδητότητας - mindfulness (όπως η Mindfulness-Based Cognitive Therapy - MBCT και η Mindfulness-integrated Cognitive Behaviour Therapy - MiCBT). Ο όρος mindfulness αναφέρεται στην κατάσταση κατά την οποία κάποιος εστιάζει την προσοχή του στην παρούσα στιγμή, έχοντας μεν επίγνωση των σκέψεων, συναισθημάτων, παρορμήσεων και σωματικών του αισθήσεων, χωρίς όμως κριτική διάθεση και διατηρώντας μια στάση αποδοχής απέναντι στην εμπειρία που βιώνει. Βασική αρχή των θεραπειών αυτών είναι ότι οι αυτόματες αρνητικές σκέψεις, που επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά μας, ουσιαστικά είναι προϊόντα της λειτουργίας του μυαλού και όχι γεγονότα της πραγματικότητας. Έτσι, εκείνο που μας βοηθάει πολλές φορές είναι να τις επιτρέπουμε να υπάρχουν και να επαναφέρουμε την προσοχή μας σ` αυτό που κάνουμε εκείνη τη στιγμή. Με αυτόν τον τρόπο παύουμε να λειτουργούμε μηχανικά, με τον αυτόματο πιλότο και ζούμε περισσότερο ουσιαστικά στο παρόν. Οι παραπάνω μορφές ψυχοθεραπείας έχει αποδειχθεί ότι βοηθούν αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση του άγχους, της διαταραχής πανικού, των ψυχαναγκασμών, της χρόνιας ή υποτροπιάζουσας κατάθλιψης και αρκετών άλλων ψυχικών διαταραχών.

       Μια νεότερη επίσης μορφή ψυχοθεραπείας η οποία έρχεται να προστεθεί στο ρεύμα των Γνωστικών Συμπεριφορικών Θεραπειών είναι η ACT (Acceptance and Commitment Therapy – Θεραπεία Αποδοχής και Δέσμευσης). Η θεραπεία αυτή αποσκοπεί στο να αυξήσει την ψυχολογική προσαρμοστικότητα του ατόμου και βασίζεται στην αποδοχή και την ενσυνειδητότητα (mindfulness) σε συνδυασμό με τη δέσμευση του ατόμου σε συμπεριφορικές αλλαγές συμβατές με τις προσωπικές του αξίες. Με τη χρήση βοηθητικών μεταφορών και ποικίλων βιωματικών ασκήσεων οι ασθενείς μαθαίνουν πώς να σχετίζονται με υγιή τρόπο με τις σκέψεις, τις αναμνήσεις, τα συναισθήματά τους και τις σωματικές τους αισθήσεις, που προηγουμένως φοβούνταν και απέφευγαν. Έτσι βαθμιαία μαθαίνουν να αναπλαισιώνουν και να αποδέχονται όλα αυτά τα εσωτερικά βιώματα, να αναγνωρίζουν τις προσωπικές τους αξίες και να δεσμεύονται σε αναγκαίες συμπεριφορικές αλλαγές.

      Η Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία δεν ισχυρίζεται ότι τα ψυχολογικά προβλήματα βρίσκονται απλά μόνο μέσα στο κεφάλι μας, αλλά ότι οι δυσλειτουργικές σκέψεις και πεποιθήσεις που εμφανίζονται στο πλαίσιο πολλών ψυχικών διαταραχών έχουν σαν αποτέλεσμα να μειώνεται δραματικά η ικανότητά μας να διαχειριστούμε αποτελεσματικά πιθανά στρεσσογόνα γεγονότα της ζωής μας (π.χ. απώλεια εργασίας). Έτσι οι δυσμενείς επιπτώσεις που μπορεί να έχουν τα γεγονότα αυτά επάνω μας πολλαπλασιάζονται, με αποτέλεσμα περαιτέρω επιδείνωση της διάθεσης και γενικότερα της ψυχικής μας υγείας. Στην πορεία της θεραπείας οι θεραπευόμενοι μαθαίνουν να αναπτύσσουν εναλλακτικές απόψεις και θεωρήσεις των πραγμάτων, εφαρμόζοντας στην πράξη τη βασική αρχή της Γνωστικής Ψυχοθεραπείας, ότι υπάρχουν πάντα περισσότερες από μια οπτικές για να δει κανείς τα πράγματα και κάθε άτομο μπορεί να επιλέξει τη δική του. Ακόμη και μέσα στις τραγικές συνθήκες των στρατοπέδων συγκέντρωσης του Άουσβιτς, ο διάσημος ψυχίατρος Viktor Frankl παρατήρησε ότι τα πάντα μπορούν να πάρουν από έναν άνθρωπο, εκτός από ένα πράγμα: την ελευθερία να επιλέξει ο ίδιος τη δική του οπτική σε μια δεδομένη συγκυρία και να βρει ένα προσωπικό νόημα και λόγο για τη δική του ύπαρξη.